

D4349

། །།བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་རྩ་བ་བརྒྱད་བ་ལས། ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་དང་པོའི་སྐབས་ཏེ་ལྔ་པའོ།། །།[]@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ལིངྒཱ་བ་ཏཱ་ར་ཎ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། ལུང་དུ་སྟོན་པ་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ། བྱཱ་ཀ་ར ཎའི་དབང་ཕྱུག་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།སྨྲ་བའི་སྐྱེས་མཆོག་སྨྲ་བའི་རྒྱལ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཕོ་ཡི་ཡི་གེ་འབའ་ཞིག་ལ། །སྡེ་བ་ཕྱེད་དང་བརྒྱད་གནས་པའང་། །སྡེ་ཚན་ལྔ་རུ་དྲིལ་བྱས་ལ། །ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་ཐམ་པ་ལ། །ཕོ་དང་མ་ནིང་མོ་དང་ནི། །ཤིན་ཏུ་མོ་དང་བཞི་བཞི་ རུ།།སྡེ་པ་བཞི་པ་ཡན་ཆད་དབྱེ། །ལྷག་མ་བཅུ་བཞི་གནས་པ་ལ། །ཙ་སོགས་གསུམ་ནི་ཅ་སོགས་སྦྱར། །ཝ་ནི་བ་དང་སྦྱར་བར་བྱ། །ལྷག་མ་དྲུག་ནི་མོ་རུ་སྦྱར། །ར་ལ་ཧ་ནི་མོ་གཤམ་སྟེ། །མ་ནིང་མཚན་མེད་ཅེས་ཀྱང་བྱ། །མོ་ཡི་ཡི་གེའི་ནང་ནས་ནི། །འཇུག་པའི་ཡི་གེ་བཅུ་དབྱུང་བྱ། །འཇུག་ པ་བཅུ་ཡི་ནང་ནས་ནི།།སྔོན་འཇུག་ཡི་གེ་ལྔ་དབྱུང་བྱ། །སྔོན་འཇུག་ཡི་གེ་ལྔ་པོ་ལ། །ཕོ་དང་མ་ནིང་མོ་དང་ནི། །ཤིན་ཏུ་མོ་དང་བཞི་རུ་དབྱེ། །དེ་དག་རེ་རེའང་བཞི་བྱེད་དེ། །གང་ལ་འཇུག་བྱེད་གང་གིས་བྱེད། །ཇི་ལྟར་འཇུག་བྱེད་ཅི་ཕྱིར་བྱེད། །གང་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། །ཕོ་ནི་ཕོ་དང་མོ་ལ་ འཇུག་།མོ་ནི་མོ་དང་མ་ནིང་ལ། །མ་ནིང་ཡང་ནི་ཕོ་མོ་ལའོ། །ཤིན་ཏུ་མོ་ནི་མ་ནིང་དང་། །མོ་དང་ཤིན་ཏུ་མོ་ཉིད་ལའོ། །མི་འཇུག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། །ཕོ་ནི་མ་ནིང་ལ་མི་འཇུག་།མོ་ནི་ཕོ་ལ་འཇུག་པ་མིན། །མ་ནིང་རང་ལ་རང་མི་འཇུག་།རང་གི་སྡེ་དང་ཕྲད་པ་ན། །ཕོ་ཡང་མོ་ལ འཇུག་མི་འགྱུར།།མ་ནིང་མོ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། །ཕོ་ནི་དྲག་པོའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་།མ་ནིང་རན་པར་འཇུག་པ་ཡིན། །མོ་ནི་ཞན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་།ཤིན་ཏུ་མོ་ནི་མཉམ་པས་སོ། །ཅི་ཕྱིར་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། །ཕོ་ནི་འདས་དང་གཞན་བསྒྲུབ་ཕྱིར། ། མ་ནིང་གཉིས་ཀ་ད་ལྟར་ཆེད། །མོ་ནི་བདག་དང་མ་འོངས་ཕྱིར། །ཤིན་ཏུ་མོ་ནི་མཉམ་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་འཇུག་ཡི་གེ་བཅུ་པོ་ལ། །ཕོ་མོ་མ་ནིང་གསུམ་དུ་དབྱེ། །ཕོ་ལ་སྐྱེས་བུ་རབ་འབྲིང་གསུམ། །མོ་ལ་མོ་དང་ཤིན་ཏུ་མོ། །མ་ནིང་འགྱུར་དང་མཚན་གཉིས་དང་། །མཚན་མེད་དག དང་གསུམ་དུ་འདོད།།དེ་ཡང་བྱེད་པ་བཞི་བཞི་སྟེ། །གང་ལ་འཇུག་བྱེད་གང་གིས་བྱེད། །ཇི་ལྟར་བྱེད་དང་ཅི་ཕྱིར་བྱེད། །གང་ལ་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ལ། །གང་གིས་བཅུ་པོ་དེ་དག་གིས། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །སྒྲ་ཡི་འཇུག་ཚུལ་དོན་གྱི་ཚུལ། །ཕོ་གསུམ་མོ་གཉིས་མ་ནིང་གསུམ། ། དྲག་ཞན་བར་མ་གསུམ་དུ་འཇུག་།དྲག་པ་གསུམ་ནི་ནང་ཕྲད་དམ། །གལ་ཏེ་ཞན་པ་ནང་ཕྲད་ན། །དེ་ལ་ནང་གི་ཆ་ཤས་ཀྱིས། །དེ་ཡང་དྲག་ཞན་གཉིས་སུ་དབྱེ། །མ་ནིང་གསུམ་དུ་གང་གཏོགས་པ། །དྲག་དང་ཕྲད་ན་དྲག་པར་འགྱུར། །ཞན་དང་ཕྲད་ན་ཞན་པར་འགྱུར། །གཉིས་ཀ་དག་དང་ཕྲད གྱུར་ན།།དེ་ནི་གཉིས་ཀ་ཅན་དུ་འགྱུར། །གཉིས་ཀ་དག་དང་མ་ཕྲད་ན། །གང་དུ་ཡང་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་འགྱུར་དང་མཚན་གཉིས་དང་། །མཚན་མེད་མ་ནིང་གསུམ་དུ་འདོད། །དེ་ནི་སྒྲ་ཡི་འཇུག་ཚུལ་ལོ། །དོན་གྱི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །སྔ་མ་གང་ལྟར་གྱུར་པ་དང་། །ཕྱི་མ་ གང་ལྟར་གྱུར་པའོ།

八种文法根本论中，普贤文法第一品第五章。

梵语：语法性别入门论。藏语：语法性别入门论。顶礼语法之主。
顶礼最胜说者中的说者之王一切智者。
单独阳性字母，分为七个半声类，归纳为五组。三十个字母中，分为阳性、中性、阴性和极阴性四类。第四组以上分类。剩余十四个中，匝等三个配匝等，瓦配巴，剩余六个配阴性，热拉哈为阴性尾，也称无相中性。
从阴性字母中，抽出十个后加字。从十个后加字中，抽出五个前加字。五个前加字中，分为阳性、中性、阴性和极阴性四类。
每一类又分四种：加于何处，以何加，如何加，为何加。
问：加于何处？阳性加于阳性和阴性，阴性加于阴性和中性，中性也加于阳性阴性，极阴性加于中性、阴性和极阴性。
不加之处如下：阳性不加中性，阴性不加阳性，中性不加自身，遇到自身声类时，阳性也不加阴性，中性阴性也是如此。
问：如何加？阳性以强势方式加，中性以适中方式加，阴性以柔和方式加，极阴性以平等方式加。
问：为何加？阳性为过去和他者成就，中性为二者和现在，阴性为自身和未来，极阴性为平等。
十个后加字母，分为阳性、阴性、中性三类。阳性分上中下三等，阴性分阴性和极阴性，中性分变化、双相和无相三类。
每类又有四种：加于何处，以何加，如何加，为何加。加于何处即一切字母，以何加即以那十个，如何加有两种方式：声音加入方式和意义方式。
三阳性、二阴性、三中性，以强、弱、中三种方式加。三种强势若内部相遇，或若弱势内部相遇，以内部部分，分为强弱二类。
属于三种中性者，遇强则变强，遇弱则变弱，若遇二者，则成双相，若二者皆不遇，则不变化。故承认变化、双相、无相三种中性。
这是声音加入方式。意义方式有二：前者如何变化，后者如何变化。

།སྔ་མ་སྔོན་འཇུག་སྔར་བཞིན་སྦྱར། །ཕྱི་མ་དག་གི་འདྲེན་ཚུལ་ནི། །ཕོ་ཡིས་ཕོ་ཡི་མིང་མཐའ་དྲང་། །མོ་ཡིས་མོ་ཡི་མིང་མཐའ་དྲང་། །མ་ནིང་གིས་ནི་མ་ནིང་ངོ་། །མིང་མཐའ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །དེ་ཉིད་རང་གི་སྒྲ་མཐུན་པའི། །ཆོས་དངོས་ལས་དང་བྱེད་པ་དང་། ། སྦྱིན་དང་འབྱུང་ཁུངས་འབྲེལ་བ་དང་། །གནས་དང་བོད་པའི་སྒྲ་ཡང་དྲང་། །གཞན་ཡང་སླར་བསྡུ་ལྷག་བཅས་དང་། །འབྱེད་སྡུད་བསྣན་དང་བདག་པོ་དང་། །དགག་སྒྲུབ་རྒྱན་དང་དུས་ལ་འཇུག་།དེ་དག་སྔ་ཤུགས་འདྲེན་པས་འབྱུང་། །དེ་དག་ནང་གསེས་གང་འཇུག་པ། །མཐའ་སྦྱར་འོག མའི་མིང་དོན་ལས།།སྤྱིར་འཇུག་ཡོད་དམ་བྱེད་པ་ཡོད། །དེ་བཞིན་ཆེད་བྱེད་རྟེན་བྱེད་དང་། །ལས་བྱ་བླང་བྱ་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །སྔོན་དུ་འོས་པ་གནས་པའམ། །གཞན་ཡང་ཚིག་དོན་འོག་མ་ལས། །བསྡུ་རྒྱུ་ཡོད་དམ་མེད་པ་དང་། །གོང་མ་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། །རྣམ་གྲངས་ དག་ནི་བཀོད་པ་ལས།།བསྐྱར་བ་ཡོད་དམ་མེད་པ་དང་། །ཕོ་སྒྲ་དང་ནི་མོ་སྒྲ་དག་།མིང་གི་མཐའ་ལ་ཡོད་མེད་དང་། །རྒྱན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ཡང་། །དོན་ལ་སྙེགས་པ་ཡོད་མེད་དང་། །བསྟན་བྱ་ལྷག་མ་ཡོད་མེད་དང་། །ཚིག་དོན་རྫོགས་དང་མ་རྫོགས་ཀྱིས། །དེ་དག་ནང་གསེས་རྣམ་ བར་དབྱེ།།ཅི་ཕྱིར་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། །ཡི་གེའི་ཁོང་ནས་མིང་དབྱུང་སྟེ། །མིང་གི་ཁོང་ནས་ཚིག་ཕྱུང་ནས། །ཚིག་གིས་དོན་རྣམས་སྟོན་བྱེད་པའོ། །མོ་ཡི་ཡི་གེ་མེད་པ་ན། །ཕོ་ཡིག་བརྗོད་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཕོ་ཡིག་དེ་དག་རྣམས་ལ་ཡང་། །འཇུག་པར་བཅས་པ་མེད་ན་ནི། །མིང་དང་ ཚིག་ཀྱང་གསལ་མི་ནུས།།མིང་ཚིག་གསལ་བ་མེད་ན་ནི། །དོན་རྣམས་བརྗོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་འཇིག་རྟེན་ན། །དོན་མཚན་བརྗོད་པ་ཀུན་ཀྱང་མེད། །རིག་བྱེད་སྨྲ་བའང་ཡོད་མི་འགྱུར། །ཉན་ཐོས་རང་རྒྱལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི། །བསླབ་པ་རྣམས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་ འཇིག་རྟེན་སེམས་ཅན་དག་།ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། །གྲུབ་མཐའ་གཞན་ཡང་ཡོད་མོད་ནའང་། །རང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མི་ཤེས་བཞིན། །དེ་བཞིན་ཡི་གེའི་འཇུག་ཚུལ་རྣམས། །སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་གནས་གྱུར་ཀྱང་། །རང་ཚུལ་དེ་ཉིད་མི་ཤེས་པས། །དོན་ལ་སྦྱོར་བ་ག་ལ་ཤེས། །དེ་ཕྱིར སྨྲ་བའི་སྐྱེས་མཆོག་གིས།།རྗེས་སྨྲས་འདི་ཀུན་རྟོགས་གྱུར་ཅིག་།ལུང་དུ་སྟོན་པ་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་ཨ་ནུས་མཛད་པའོ།། །།བྱཱ་ཀ་ར་ཎའི་རྩ་བ་བརྒྱད་པ་ལས། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་གཉིས་པའི་སྐབས་ཏེ་དྲུག་པའོ།

前面的前加字如前所说。后面的牵引方式是：阳性牵引阳性的词尾，阴性牵引阴性的词尾，中性则牵引中性。由这些词尾本身，牵引与其声音相同的，法、事物、作用、作者、给予、来源、关系、处所和呼唤的词。
此外还用于后缀、余分、分合、添加、所有、否定肯定、修饰和时间。这些由前势牵引而生。这些细分如何运用，词尾连接下面的词义，是普遍运用还是有作用。
同样有目的作用、依据作用、所作、所取、所成。前面应当存在，或者其他词义下面，是否有需要总结的，或没有，上面也是如此。
从列举的分类中，是否有重复，以及阳性声和阴性声，在词尾是否存在，对于作为修饰的诸项，是否有意义的追求，是否有剩余所诠，词义是否完整，由此分出其中细分。
为何如此运用呢？从字母中提取名词，从名词中提取词句，用词句显示诸义。当没有阴性字母时，阳性字母就无法表述。对于那些阳性字母，如果没有附加词，名词和词句也不能明显。
如果名词词句不明显，就不能表述诸义。如此一来，世间中，一切表示义的言说都将不存在。说明圣典者也将不存在。声闻、独觉、佛陀的学处也将不复存在。
如同世间众生，虽有蕴、界、处和其他宗义，但自身却不知晓。同样，字母的运用方式，虽存在于说者中，但因不知其自身方式，如何能知道运用于义理？
因此愿诸说者的至尊，了知这一切后说。《标记运用教示》论，是阿努上师所作。
这是从八品文法根本论中，普贤文法第二品第六章。



